مجموعة مؤلفين

54

پنج سفرنامه يا سفر به اقليم عشق ( فارسى )

ندارد ، « 1 » از آن ايوان كه رد شديم به ايوان ديگرى مىرسيم كه شش زرع در دوازده زرع ارتفاع است رو به قبله ، زير سر او صورت رستم « 2 » را بيرون آورده‌اند سوار بر اسب و تمام زره ، نيزه بر دست دارد ، ولى [ 10 ] نصف نيزه شكسته است . ديگر آن ، يعنى ، يك پايه رخش شكسته و يك دست رستم هم شكسته و پاى رستم هم شكسته و در بالاى سر رستم هم خسرو را بيرون آورده‌اند . دست راست آن ، شيرين را كشيده‌اند و به دست راست ، شاپور را كشيده بودند . « 3 » و در پائين سر او ، رو به مغرب ، حيوانات بيابانى « 4 » را كشيده‌اند . يعنى ، از سنگ بيرون آورده‌اند . و رو به مشرق ، زير سر او صورت حيوانات دريائى را بيرون آورده‌اند تخميناً ، هزار صورت مىشود . اين حيوانات كوچك است ولى صورت رستم و صورت بالاى آن بزرگ است . « 5 » و در بالاى سر او ، رو به مشرق ، صورت محمد على ميرزا « 6 » را بيرون آورده‌اند با صورت بچگى عمادالدوله و صورت حشمت الدوله « 7 » و يك نفر خواجه محمد على ميرزا را بيرون آورده‌اند و جلوى آنها هم ، يعنى جلوى ايوان ها هم درياچه بسيار بزرگى است و مقابل ايوان ها هم يك مجسمه گذاشته اند با دوكلدان كه مىگفتند ، از بى ستون عمادالدوله آورده خيلى جاى باصفايى است ، جاى

--> ( 1 ) . به نظر مى رسد كه نقش برجسته اردشير دوم در وسط ، اهورا مزدا سمت راست و زرتشت سمت چپ اولين نخستين نقش برجسته طاق بستان است كه در كنار طاق كوچك قرار دارد . در سمت راست ايوان كوچك ، سنگ‌نگاره‌اى وجود دارد كه صحنه تاج‌ستانى اردشير دوم ، نهمين شاه ساسانى را نشان مىدهد . همان ( 2 ) . رستم نام آورترين چهره اسطوره‌اى در شاهنامه و به تبع مهم ترين چهره اسطوره‌اى ادبيات فارسى است . او فرزند زال و رودابه است . همان ( 3 ) طاق بزرگ با سنگ‌نگاره تاج‌گذارى خسرو پرويز است كه داراى ايوانى با فضاى مستطيل به عرض 7 متر و 85 سانتيمتر ، ارتفاع 11 متر و 90 سانتيمتر و عمق 7 متر و 65 سانتيمتر است . همان ( 4 ) . اصل : به بيا بيانى ( 5 ) . نگاره زنان موسيقىدان در طاق بزرگ كه در حال نواختن چنگ هستند . سنگ‌نگاره شكارگاه سلطنتى طاق بستان نخستين تابلوى سنگى با رعايت قاعده و اصول نقاشى در جهان به حساب مىآيد . همان ( 6 ) . شاهزاده محمد على ميرزا دولتشاه ( 1203 ق 1237 ق ) فتحعلى شاه قاجار مىباشد . همان ( 7 ) . محمد حسين ميرزا حشمت الدوله فرزند محمد على ميرزا دولتشاه است و از سال 1238 ق ، تا سال 1250 ق ، حدودا چهارده سال دركرمانشاه حكومت كرد . همان